xúc xiểm

Thân thiện

Người hàng xóm xúc xiểm hai người bạn để họ cãi nhau.

Định nghĩa

1. Động từ:
   • Đặt điều, xúi giục người này để làm hại người khác hoặc để gây mâu thuẫn, xích mích với nhau: Hành động nói xấu, thêm mắm dặm muối hoặc bịa đặt thông tin với mục đích xấu, nhằm khiến người nghe nảy sinh ác cảm, thù ghét hoặc có hành động gây hại đến một người khác.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Anh ta thường xuyên xúc xiểm người chồng ruồng bỏ vợ. (Anh ta thường xuyên đặt điều để người chồng ruồng bỏ vợ.)
  • Đừng nghe lời xúc xiểm của kẻ xấu. (Đừng nghe theo lời xúi giục làm hại người khác của kẻ xấu.)
  • Mối quan hệ của họ rạn nứt vì có người xúc xiểm. (Mối quan hệ của họ rạn nứt vì có người đặt điều gây mâu thuẫn.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Lời xúc xiểm": Cụm danh từ chỉ những lời nói có tính chất xúi giục, đặt điều nhằm gây hại.

  • Lời xúc xiểm của hắn đã phá hoại tình bạn lâu năm của hai người. (Lời đặt điều xấu xa của hắn đã phá hoại tình bạn lâu năm của hai người.)

• "Kẻ xúc xiểm": Cụm danh từ chỉ người thường xuyên hoặc chuyên đi nói xấu, xúi giục người khác.

  • Trong làng ai cũng biết mặt kẻ xúc xiểm đó. (Trong làng ai cũng biết mặt người hay đi đặt điều đó.)

Biến thể và từ gần giống

• Xúi giục (đg): Khích lệ, động viên (thường theo hướng tiêu cực) người khác làm một việc gì đó, có thể không nhất thiết nhắm vào một người thứ ba cụ thể.
• Đặt điều (đg): Bịa đặt ra những chuyện không có thật về người khác với ý xấu.
• Dèm pha (đg): Nói xấu, chê bai sau lưng người khác.

Từ đồng nghĩa

• Xúi bẩy: (Khẩu ngữ) Xúi giục làm điều xấu.
• Kích động: Kích thích, thổi bùng lên (cảm xúc, hành động tiêu cực).

Từ trái nghĩa

• Hoà giải: Làm cho hai bên hết xung đột, thân thiện trở lại.
  • Thay vì xúc xiểm, anh ấy luôn tìm cách hoà giải mọi người.
• Khen ngợi: Nói lời tốt đẹp, công nhận ưu điểm của người khác.
• Bênh vực: Đứng ra bảo vệ, nói lời công bằng cho người khác.

Thành ngữ, tục ngữ liên quan

• "Đâm bị thóc, chọc bị gạo": Thành ngữ ám chỉ hành động gây chia rẽ, xích mích giữa hai người hoặc hai phe.
• "Nghe lời xúc xiểm, mất lòng chân tình": Câu nói khuyên răn không nên nghe theo lời đặt điều, xúi giục mà làm mất đi tình cảm thật lòng giữa người với người.

Học thuật

1. đg. Đặt điều xúi giục người này để làm hại người khác hoặc để gây mâu thuẫn, xích mích với nhau. Xúc xiểm người chồng ruồng bỏ vợ. Nghe lời xúc xiểm.